Ngày 26/11, cơ quan công tố Đài Loan đã khám xét nhà riêng của ông Wei-Jen Lo – cựu Phó Chủ tịch Cấp cao của TSMC và hiện là Phó Chủ tịch Điều hành tại Intel, trong một cuộc điều tra hình sự liên quan đến cáo buộc chuyển giao công nghệ nhạy cảm liên quan đến an ninh quốc gia.
Các công tố viên Đài Loan đã thu giữ ít nhất một máy tính, ổ USB và các tài liệu khác. Ngày 25/11, TSMC chính thức đệ đơn kiện ông Lo tại tòa án Đài Loan, cáo buộc ông vi phạm hợp đồng lao động, thỏa thuận bảo mật và Luật Bí mật Thương mại. TSMC cho biết có “khả năng cao” ông Lo đã sử dụng, tiết lộ hoặc chuyển giao thông tin bảo mật cho Intel sau khi rời công ty vào tháng 7 năm 2025, sau 21 năm làm việc. Ông Lo đã được chuyển sang vị trí cố vấn trước khi ra đi, nhưng theo TSMC, ông vẫn yêu cầu các buổi báo cáo về kế hoạch sản xuất thế hệ tiếp theo. Đáng chú ý, ông Lo chỉ mới giữ vai trò mới tại Intel khoảng 1 tháng. Đây chỉ là vụ kiện cá nhân, không phải giữa 2 tập đoàn.
Ông Lo, 75 tuổi, là một trong những kỹ sư hàng đầu ngành bán dẫn, tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học California, Berkeley (UC Berkeley). Ông bắt đầu sự nghiệp tại Intel vào những năm 1980, góp phần xây dựng các nhà máy sản xuất và phát triển bộ vi xử lý 486, góp công vào thời kỳ hoàng kim của hãng. Năm 2004, ông trở về Đài Loan và trở thành trụ cột của TSMC, dẫn dắt các dự án nghiên cứu liên tục như “dự án cú đêm” để đưa TSMC lên vị thế dẫn đầu toàn cầu về sản xuất chip. Ông được đánh giá là “Vị tướng đã định hình nên những chiến thắng vĩ đại nhất của TSMC”.
Trong số những nhân vật kỳ cựu của TSMC, ông Lo là người “khó nắm bắt nhất”. Các lãnh đạo khác, ngay cả những người nổi tiếng kín tiếng như Y.J. Mii (Phó Chủ tịch Cấp cao về R&D) và YP Chyn (Phó Chủ tịch Điều hành kiêm COO) cũng xuất hiện ít nhất một hoặc hai lần mỗi năm tại các sự kiện công khai. Lo thì chưa bao giờ xuất hiện.
“Ông ấy luôn ẩn mình phía sau. Ông ấy thậm chí còn không ghi tên mình vào các bài báo học thuật” – một cựu binh trong ngành bán dẫn nhớ lại.
TSMC đặc biệt nhạy cảm với việc nhân tài ra đi, sau các vụ việc tương tự như trường hợp cựu giám đốc R&D Liang Mong Song chuyển sang Samsung và SMIC của Trung Quốc, dẫn đến những bước nhảy vọt công nghệ.
Intel nhanh chóng lên tiếng bảo vệ nhà lãnh đạo mới, cho biết: “Dựa trên tất cả những gì chúng tôi biết, chúng tôi không có lý do gì để tin rằng những cáo buộc liên quan đến ông Lo là có căn cứ”. Đáng chú ý: cổ phiếu Intel vẫn tăng sau khi sự việc xảy ra từ ngày 25/11.
Vào ngày 22/8/2025, chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã công bố thỏa thuận lịch sử với Intel, chuyển đổi khoảng 8,9 tỷ đôla trợ cấp liên bang thành cổ phần không điều hành chiếm 9,9%. Khoản đầu tư này do Bộ Thương mại dẫn dắt dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Howard Lutnick, nhằm hỗ trợ Intel xây dựng sản xuất chip nội địa, đồng thời củng cố an ninh quốc gia trong lĩnh vực bán dẫn. Kết quả ban đầu tích cực: trong báo cáo thu nhập quý gần nhất vào Tháng 10/2025, Intel đạt lợi nhuận ròng 4,1 tỷ đôla, đảo ngược khoản lỗ 16,6 tỷ đôla cùng kỳ năm trước nhờ doanh số chip PC tăng và lỗ ở mảng sản xuất giảm một nửa.
